Zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży
Aktualnie temat związany ze zdrowiem psychicznym dzieci i młodzieży jest jednym z najistotniejszych problemów, z jakimi boryka się nasze społeczeństwo. Coraz więcej badaczy i specjalistów zwraca uwagę na pogarszającą się kondycję psychiczną nastolatków. Liczba zaburzeń psychicznych takich jak depresja, zaburzenia odżywiania (anoreksja, bulimia), zaburzenia lękowe, zaburzenia osobowości borderline, zaburzenia narcystyczne – sukcesywnie wzrasta. Coraz częściej mamy też do czynienia z zachowaniami autodestrukcyjnymi takimi jak na przykład samookaleczenia, z próbami samobójczymi, z cyberprzemocą, z presją społeczną, z trudnościami rozwojowymi, agresją rówieśniczą, fobią szkolną, nadpobudliwością, niskim poczuciem własnej wartości, skutkami traum (przemoc, śmierć w rodzinie, wypadek, rozwód rodziców). Młodzi ludzie często nie wiedzą jak sobie radzić z problemami i gdzie szukać pomocy. Przed ogromnymi dylematami stają niejednokrotnie ich opiekunowie.
To wszystko powoduje, że psychoterapia dzieci i młodzieży staje się coraz prężniej rozwijającą się dziedziną. Szansę na skuteczną interwencję daje zastosowanie metod, których efektywność została potwierdzona naukowo, należy do nich między innymi psychodynamiczna terapia dzieci i młodzieży. Oprócz koncentrowania się na podejściu rozwojowym i bezpośrednim zapobieganiu szkodliwym/niezdrowym zachowaniom młodych pacjentów, zwraca się tu uwagę na odkrywanie i rozumienie nieświadomych konfliktów i doświadczeń, które wpływają na problemy emocjonalne, relacyjne i behawioralne dziecka lub nastolatka. Istotne znaczenie mają nieujawniane na ogól myśli, uczucia, pragnienia i wspomnienia kształtujące teraźniejszość. Wgląd i samoświadomość pomagają młodemu człowiekowi zrozumieć jego obecne problemy, a także ułatwiają odnalezienie się w środowisku rówieśników.
Istotnym elementem w psychoterapii dzieci i młodzieży jest więź, jaką udaje się nawiązać z terapeutą. Bezpieczna relacja stanowi narzędzie do eksploracji wewnętrznego świata dziecka lub adolescenta. Przepracowywane zostają problemy emocjonalne i lękowe przejawiające się nadmierną płaczliwością, lękami separacyjnymi, głębokim smutkiem, fobiami, niską samooceną, koszmarami nocnymi. Ważne jest również przyjrzenie się i praca nad trudnościami w relacjach – brak umiejętności nawiązywania lub utrzymywania relacji, lęk przed ludźmi, konflikty z rówieśnikami, z rodziną. Łączą się z tym problemy z zachowaniem związane chociażby z agresją, autoagresją, nadpobudliwością, opuszczaniem zajęć lekcyjnych, ucieczkami z domu, przemilczaniem kłopotów, wycofaniem, napadami złości. Nierzadkim zjawiskiem są zaburzenia psychosomatyczne łączące się z dolegliwościami bólowymi, których przyczyny nie są znane, alergie, duszności, kołatanie serca, nadmierna potliwość. Coraz częściej występują zaburzenia odżywiania, których objawem może być kompulsywne objadanie się lub jadłowstręt psychiczny.
Nieodłącznym aspektem procesów terapeutycznych dzieci i młodzieży jest współpraca z rodzicami. Kluczowe jest włączanie ich do procesu leczenia poprzez utrzymywanie stałego kontaktu z psychoterapeutą, a czasem poprzez uczestniczenie przez nich w sesjach terapeutycznych. Dzięki psychoedukacji mają szansę brać aktywny udział w pomocy własnemu dziecku, czasem łączy się to ze zmianą postępowania wobec niego. Wspierają dzięki temu proces psychoterapii i mogą lepiej zrozumieć dynamikę relacji. Zaangażowanie rodziców jest bardzo istotne ze względu na to, że to oni są w stanie stworzyć dziecku odpowiednie środowisko, w którym dorasta oraz wspierać je w domu w tym, co aktualnie przeżywa i z czym się zmaga.
W psychoterapii dzieci i młodzieży psychoterapeuta pomaga zrozumieć i przepracować trudne emocje, myśli i zachowania. Techniki, jakich używa muszą być dostosowane do wieku pacjenta (np. zabawa, gry, rozmowa). Młodzi ludzie stopniowo nabywają umiejętności zdrowych sposobów reagowania, komunikacji i radzenia sobie z wyzwaniami. Jest to przydatne szczególnie wtedy, gdy w ich życiu pojawiają się kryzysy i sytuacje stresowe. Nabywają zdolności radzenia sobie z lękiem, są w stanie łatwiej i bardziej świadomie adaptować się do zmian, takich jak na przykład rozpoczęcie nauki w nowej szkole. Mają większą samoświadomość, samoakceptację. W psychoterapii dzieci i młodzieży dąży się do poprawy funkcjonowania społecznego i rodzinnego. Rolą terapeuty jest także wspieranie młodej osoby w budowaniu tożsamośći i poczucia własnej wartości.
